ARTEA

Artea

Aukeratuak

 
 

Erreportaiak

Bilboko Arte Eder Museoak Picassok ilustratzaile gisa egindako lana du ikusgai

Bilboko Arte Eder Museoak Picassok ilustratzaile gisa egindako lana du ikusgai

"Picasso eta liburuak" erakusketak liburu ilustratuz eta grabatuz osatutako bilduma anitza biltzen du, bisitariari Malagako margolari eta eskultorearen lan grafikoa gerturatzeko. Bancaja Fundazioak babestutako erakusketak irailaren 15ean ireki zituen bere ateak eta azaroaren 30a arte bisitatu daiteke.

Erreportaje gehiago »»

Mundu guztiko arte museoak

San Petersburg-eko Hermitage Museoa

San Petersburg-eko Hermitage Museoa

Neva ibaiaren ertzeko sei eraikin bikain hartzen ditu. Hauetan garrantzitsuena Neguko Jauregia da, Francesco Bartolomeo Rastrelli-ren lana.

Gehiago »»

 

Artista unibertsalak

Jan Brueghel (1568-1625)

Jan Brueghel (1568-1625)

Jan (izengoitia, Brueghel de Velours, "Belusezkoa") (Brussela, 1568 - Anberes, 1625). Loreak eta paisaiak miniaturagilearen xehetasunaz pintatu zituen.

Gehiago »»

 
 

Euskadiko kultur ondarea

Kexaako Multzoa

Gehiago »»

Agenda

  • "H2O" erakusketa Donostiako Kubo-Kutxa Aretoan
    2008/11/05-tik 2009/01/25ra
  • Arte Ederretako ikasleen lanak ikusgai daude Gueñesen eta Balmasedan (Bizkaia)
    2008/11/05-tik 2008/11/09ra
  • "Egipto. Ibaia eta itsasoa" erakusketa Donostiako Aquariumean (Gipuzkoa)
    2008/03/15-tik 2008/11/30ra

Artearen inguruko terminologia

  • Makinismo: Gizakiaren lan-indarra makinez ordezkatzen duen ekoizpen-teknika.

Euskal Herriko museoak

Miramon Zientziaren Kutxagunea

Miramon Zientziaren Kutxagunea

Gehiago »»

 

Monumentuak

Fiteroko monasterioa

1175 eta 1247 artean eraiki zuten Fitero-ko monasterioa, penintsulan eraikiko den lehen eliza zistertarra izango dena.

Gehiago »»

 
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
  • Akrotera

    Frontoi baten erpinean ezarritako elementu apaingarria, estatuei edo beste edozein motibori (loreontziei, animalia alegiazkoei...) eusten diena.

  • Alakatu

    Zehar edo eslaian ebakiriko ertza.

  • Aldaparo

    Ola edo errota ibilarazteko ibaitik edo errekatik ura hartzen eta biltzen duen egitura.

  • Alfiz

    Apaingarri arkitektonikoa, baoa arkuan lekukotzen duen moldura edo irtengune lauki formakoa. Ia beti inpostak hasten diren puntuan hasten da, eta lurreraino luza daiteke.

  • Almena

    Antzinako gotorlekuek murruen goialdean edukitzen zuten zaintza eremua; formaz angeluzuzena izaten zen gehienetan, eta gaztelua zaintzen zeudenei babesa ematen zien.

  • Arbotante

    Beheko aldea kontrahorman bermatuz eta goiko aldea gangan, azken horren pisuaren bultzada kontrahormari igortzen dion euskarria.

  • Areto erako oinplano

    Oinplano basilikala dute mota honetako elizek eta, batez ere, Erdi Aroan eraiki ziren. Garaiera eta zabalera berdineko habearteak dituzte (albokoak erdikoa baino apalxeagoak dituenik ere bada), eta horregatik horma perimetraletan irekitako baoetatik sartzen da barrura argia.

  • Argi

    Bao baten barne dimentsio horizontala. Arkuaren euskarrien arteko distantzia horizontala.

  • Arkibolta

    Faxa makotu moduan arku baten kanpoko aurreko aldea eratzen duen molduren multzoa.

  • Arkitrabe

    Taulamendu baten beheko partea, frisoari eusten dion elementu horizontala, zutabearen eta honen kapitelaren gainean bermatzen dena.

  • Arku apaldu

    Garaiera edo gezia argia baino txikiagoa daukana. Arku beheratu.

  • Arku beheratu

    Garaiera edo gezia argia baino txikiagoa daukana. Arku apaldu.

  • Arku erori

    Arku kopuru bakoitiz osatutakoa, arkuon zentroak inposta lerroaren azpitik daudenean, alboetakoak izan ezik, hauen zentroak aipatu lerroan kokatzen dira eta.

  • Arku eskartzano

    60º-ko angelua duen arku beheratua, eta horrexegatik bere dobelen aurpegi-ebakiak triangelu ekilatero baten beheko erpinera zuzenduta dauzkana.

  • Arku fajoi

    Habearte bateko kanoi-gangan zintxo moduan nabarmenduta ateratzen dena.

  • Arku formero

    Habearte baten ardatzaren norabide zuzenarekiko paralelo doana, eta eskuarki habearte nagusia ondoko alboko habeartearekin komunikatzen duena.

  • Arku gilatu

    Itsasontzi baten gilaren itxura duen arkua.

  • Arku golatu

    Lau zirkunferentzi zatiz osatutakoaren eitea du. "S" itxurako bi profil balira bezala agertzen ditu bere formak.

  • Arku karpanel

    Zirkunferentzi zati desberdinez osatutako arkua, bakoitza bere zentroarekin eta betiere kopuruz bakoiti. Zirkunferentzi arku horiei guztiei dagozkien angeluek 180º osatzen dute. Ezagunena hiru zentroko karpanela da.

  • Arku konopial

    Erdian zorrotza eta lau zirkunferentzi arkuz osatua dagoena, elkarrekin berdinak bi alboetakoak eta bi erdikoak, baina erdiko hauek beren zentroak arkutik kanpora dituztela. Angelu guztien balioa 360º-koa da.

  • Arku lobulatu

    Elkarren artean ebakitzen diren hiru zirkunferentzi arkuz edo gehiagoz eratuta dagoenaren trazatua.

  • Arku peraltatu

    Garaiera edo gezia argia baino handiagoa daukan arkua.

  • Arku toral

    Eliza baten gurutzadura eratzen duten lau arkuetatik bakoitza; gehienetan arku horien gainean bermatzen da ganga.

  • Arku zorrotz

    Kopuru bikoitiko zirkunferentzi zati desberdinez osatua dagoena, zati berdinak bi-bika eta bakoitza zentro desberdinarekin dauzkala; giltzarrian elkartzen dira angelua eratuz. Berebat zentro desberdineko bi arku berdinez osatua dagoena, elkar ebakitzean giltzarrian angelua eratzen duten bi lerro zuzenez elkartuta daudenean.

  • Arkupe

    Arku multzo batek eusten dion estalpea, batez ere zenbait eraikuntzaren behealdean aurkitzen dena.

  • Arrapalarku

    Oinak edo abiaguneak lerro horizontal berean ez dauzkana eta, horrenbestez, simetrikoa ez dena, hots, abiagunea garaiera desberdinean duenez, bere intradosa elkarri lotutako bi zirkunferentzi arku ahokatuz definituta daukana.

  • Arrosa leiho

    Leiho handi zirkulu formakoa, beirakiz hornitua, batez ere eliza gotikoetan ikusten dena.

  • Ateburu

    Atearen goiko aldean janben edo bi euskarriren gainean ezartzen den osagai horizontala, bao bat eratzen duena.

  • Atzapar

    Elementu apaingarria da, azazkal kakotuz eta gogorrez hornituriko hanka baten eitea du, eta zutabe baten fustea bere harroinarekin bateratzen du.

  • Baketoi

    Moldura biribila eta estua.

  • Balaustrada

    Baranda edo karel bat osatzeko moduan, goitik eta behetik elementu jarraitu banarekin elkartuta jarritako balaustre saila.

  • Balaustre

    Baranda bat osatzen duten zutabe txikietako bakoitza.

  • Bao

    Horma batean irekitako tarte huts edo zulogunea, oro har ate edo leiho bezala erabiltzen dena.

  • Barlasai

    Bao baten hormaren azalera barrualdekoa, batez ere behealdekoa.

  • Basa

    Zutabearen azpiko zatia, fusteari eusten dion oinarria. Harroin.

  • Basamentu

    Eraikin baten beheko aldea; eraikuntza bertan bermatzen da.

    Zutabe baten harroinak eta idulkiak osatzen duten gorputza.

  • Bataiarri

    Bataiatzeko erabiltzen den harria, pontea.

  • Bataiategi

    Elizan, pontea dagoen gunea edo kapera.

    Katedralari atxikiriko eraikina, pontea duena.

  • Beirate

    Bastidore baten gainean listoi, burdina edo berunez finkatutako beirazko azalera handia, baoak ixteko erabiltzen dena eta, gehienetan, balio apaingarri eta espazialak hartzen dituena.

  • Bikoiztu

    Zutabeak, leihoak, baoak edo arku multzoa binaka antolatuta dauzkana.

  • Bilbe

    Horma, holtza, zoru eta abarren armazoia osatzen duen zur, burdina eta hondarrezko egitura, haien tarte eta hutsuneak adreiluz, oholez-eta betetzeko.

  • Boluta

    Oro har, forma kiribila duen apaingarria. Kapitel joniarrean, kiribilduta ageri diren elementuetatik bakoitza.

  • Bozel

    Sekzio erdizirkularreko moldura konbexua, bereziki arkitektura gotikoan erabiltzen zena.

  • Burualde

    Elizako zatirik garrantzitsuena, aldare nagusia gehienetan egoten den aldea.

  • Danbor

    Murru zilindrikoa edo poligonala kupularen oinarri izateko ezarri ohi dena.

  • Dintel

    Zurezko, harrizko edo metalezko elementu horizontala bi euskarri, oin zuzen edo janbetan bermatzen dena, eta honela bao bat antolatzen edo eratzen duena.

  • Dobela

    Ziri baten eitea duen harri landua ondoan dituen beste batzuekin erradialki jarrita, arku edo ganga baten bira eratzen dutenak.

  • Doriar ordena

    Arkitektura ordena grekoen artean zaharrena eta xumeena. Harroinik ez izatea da horren ezaugarri nagusia.

  • Emokatu

    Lehendik zarpeatutako gainazala zementu, kareorez edo igeltsuorez eginiko geruza mehe, gogor eta oso leunez estali.

  • Enjuta

    Karratu batean inskribatutako zirkulu, elipse edo arku batek sortzen duen espazio edo azalera triangeluarretako bakoitza.

  • Erlaitz

    Eraikuntza baten goialdeko irtengunea, azpialdea euritik babesteko-eta ezartzen dena.

    Elementu edo gorputz bat errematatzen duen moldura, edo moldura multzoa.

  • Erretaula

    Aldarearen atzeko horman margolanez, imajinaz eta beste apaingarriz osaturik ezartzen den atala.

  • Errezel

    Estalki apaingarria, gehienetan hormatik kanpo irtenda eta sostengu baten gainean dagoena, irudiak, aldareak, hilobiak edo pulpituak estaltzen dituena.

  • Erro

    Bi pieza metalikoz osatutako bisagra. Bi pieza horiek bata bestearekin giltzatuz itxi edo irekitzen da atea edo leihoa.

  • Ertz ganga

    Gezi berdineko bi kanoi ganga perpendikular elkarrekin gurutzatzean sortzen dena.

  • Esfera laurdeneko ganga

    Esfera laurdena deskribatzen duena, gehienetan absidea estaltzen duena. Labe ganga.

  • Esferaerdiko ganga

    Horma zirkular batek eusten diona eta esferaerdi bat deskribatzen duena.

  • Eskudel

    Baranda, balkoi, zubi, eskailera eta kidekoen ertza babesten duen hesia.

  • Estrados

    Arku edo ganga baten kanpoaldeko azalera konbexua. Zutabe baten atzean segidan dagoen pilastra. Trasdos.

  • Estribu

    Zutik dagoen zerbaiti eusteko jartzen den euskarria. Eraikuntzaren kanpoaldean, eraikuntzari eusteko, jartzen den horma.

  • Ezkilategi

    Ezkila dorrea; kanpandorrean ezkilak dauden lekua.

  • Ferra arku

    Trazatua zirkunferentziaerdia baino handiagoa duena eta, beraz, inposta lerroa bere zentroaren azpitik geratzen zaiona, gezia arkuaren argi-erdia baino luzeagoa izaki.

  • Forjatu

    Burdina goria mailuz-edo landua.

  • Friso

    Taulamendu bateko elementua, arkitrabe eta erlaitzaren artean dagoena.

  • Frontis

    Eraikin baten aurreko aldea, fatxada.

  • Frontoi

    Arkupe, fatxada edo leiho baten erremate triangeluar edo erdizirkularra.

  • Fuste

    Zutabearen zati bertikala, harroin baten gainean ezartzen dena eta kapitel batek burutzen duena.

  • Gablete

    Lerro zuzenak, angelu oso zorrotza eginez bateratzen direnak. Edergarri gisa ezarri ohi dira, eta leihate eta baoetako arkuei edo ojibei gaina ematen diete. Gotikoaren ezaugarrietako bat da.

  • Gailur

    Bi isurkiko teilatuetan, isurkien banaketa eratzen duen lerro horizontala.

  • Gailurreria

    Fatxada edo teilatuetan erremate arkitektoniko gisa ipintzen den elementu apaingarria; taila zulatuzko landare edo geometri motibo bera seriean errepikatuta egina da. Bereziki arkitektura gotikoan erabiltzen da.

  • Ganga

    Luzetara edo zeharretara biribildua den sabaia, murru, pilare eta zutabeen artean dagoen espazioa estaltzen duena.

  • Ganga erretikulatu

    Arku diagonal edo gurutzadura arkurik ez daukana eta arku paralelo gurutzatuzko sare batez osatzen dena.

  • Ganga izartu

    Gurutzadura arkuz gainera, tertzeletez eratuta dagoen gurutze ganga.

  • Ganga trenkatu

    Espazio karratu bat estaliz, bere oinarriko karratu horren lau aldeak eratzen dituzten planoen proiekzioak perpendikularki ebakita geratzen den esferaerdiko ganga.

  • Gargola

    Teilatuko ura bideratzeko hodia, ura hormatik behera ez joateko ezarri ohi zena. Arkitektura gotikoan batez ere, sarri gizaki edo animalia baten itxura izaten zuen.

  • Garita

    Etxola edo dorre txiki modukoa, fabrikan egina edo zurezkoa, leiho luze estukoa, gotorlekuetan zentinelak inguruak begiratzeko eta zentinela bera babesteko erabiltzen dena.

  • Garitoi

    Dorre txikia da, leiho luzexka eta estuekin. Gotorlekuen angeluetan edo gune irtenetan jartzen zituzten, zaindariak gorde eta babesteko.

  • Giltzarri

    Arku baten erdian ezartzen den harri ziri formakoa, gainerako harriei eusten diena.

    Arkuetan, bultzada guztien erdi-erdian egoten den dobela izaten da, gehienetan altuen dagoena. Gangetan ere erdiko harria izaten da bultzadei dagokienez, eta gorenean egoten dena; ganga batzuek hala ere (gurutze gangek), erdikoaz gainera beste bigarren mailako giltzarriak ere izaten dituzte, tertzeleteak eta kateak lotzen direnekoak adibidez.

  • Gingil

    Elementu baten luzakin txikia, apaingarria edo elementuari tinko egoten laguntzen diona.

  • Girola

    Zenbait elizatan, bereziki gotikoetan, alboetako habearteek, erdiko habeartearen burualdearen inguruan luzatuz, eratutako espazio gehienetan zirkularra.

  • Goleta

    "S" itxura duen moldura.

  • Grabitateko arku

    Lur eta harrizko masa trinkoz egindako presa, oinarri sendokoa eta garaiera txikikoa, bere tamaina handiarekin urari eusten diona.

  • Gurutzadura

    Gurutze eiteko eliza batean habearte nagusia beste perpendikular batekin gurutzatzean sortzen den espazioa. Bigarren habearte hori nagusia bezain zabala izaten da eta gurutzadura, beraz, karratua.

  • Gurutze ganga

    Diagonalean gurutzatzen diren arkuz eratuta dagoena. Nerbio ere esaten zaie arku horiei. Denek giltzarri bat bera dute. Tarteko espazioa plementeria eutsi batekin estalita ageri da. Nerbioak ugaritu daitezke, eta horiek, batzuk, eusteko izango dira, hala nola gurutzadura arkuak eta diagonalak, eta beste batzuk, eutsitakoak izango dira, esate baterako tertzeleteak eta konkordunak. Ojiba ganga.

  • Habearte

    Habe edo zutabe ilaren arteko hutsunea.

  • Harburu

    Hormatik kanpora eginez arku, erlaitz eta abarri eusten dien harrizko, adreiluzko edo zurezko modiloia edo habea. Zizelkatuta edo molduratuta egoten da sarri. Zuburu.

  • Harlanduxka

    Harlandu txikia, alde bat edo gehiago landuta dituena, hormaren lodiera osoa hartzen ez duena.

  • Harlanduzko lana

    Bata bestearen gainean, ilaran, elkarren ondoan ezarrita harlanduz egindako horma edo lana.

  • Harroin

    Zutabearen azpiko zatia, fusteari eusten dion oinarria. Basa.

  • Hastial

    Fatxadako horman teilatuko bi isurialdeek eratzen duten triangelua.

  • Hegal

    Teilatu baten gailurraren beheneko zatitik kanpo irteten den ertza.

    Eraikuntza batean erdiko zati nagusitik bereizten diren alboko zatietako bakoitza.

  • Hipostilo

    Areto handia, zeinaren sabaiari bata bestearen ondoan seriean jarrita dauden zutabeek edo pilareek eusten dioten.

  • Hirulobulatu

    Hiru lobulu edo gingilez hornitutako elementu edergarria. Lobuluak, gehienetan, zirkulu baten barruan sartuta egoten dira, eta horien zentroak bat datoz triangelu ekilatero baten erpinekin.

  • Horma konka

    Horma batean egindako zuloa bertan santuen irudiak-eta ezartzeko. Nitxo.

  • Hormarte

    Eraikuntza batean, bi karga hormaren artean dagoen espazioa.

  • Idulki

    Zutabe baten euskarria edo oinarria.

  • Ikuztegi

    Askan arropa ikuzi eta jotzeko lekua.

  • Ilargixka

    Argia barrura sartzeko ganga nagusian irekitzen den ilargierdi formako ganga txikia.

  • Ilargixka ganga

    Kanoi ganga bat eta horrek baino gezi-luzera txikiagoa duen beste bat edo batzuk perpendikularrean elkarrekin gurutzatzean sortzen dena.

  • Ildaska

    Zutabe eta pilastren fusteen azaleraren gainean bertikalki ageri diren ildoak. Elementu apaingarriak dira.

  • Inposta

    Harlandu ilara, erlaitz modukoa, eraikin baten fatxadan bi solairuren arteko elkargunearen plano horizontala markatzen duena.

    Harlandu ilara irtena, arku bat edo ganga bat bertan bermatzeko.

  • Isuri biko teilatu

    Bi isurialdekoa, hau da, teilatu batean, gailurraren eta teilatu hegalaren artean geratzen den atala bikoitza duena.

  • Jabaloi

    Elementu inklinatu indargarria da, pieza horizontal baten pisua pieza bertikal baten gainera eramateko balio duena.

  • Janba

    Dintel bati edo leiho baten arkuari eusten dioten zurezko, harrizko edo manposteriazko elementu zutak.

  • Joniar ordena

    Greziako arkitektura ordena nagusietako bat, jatorriz Asia Txikikoa. Joniar zutabeak hiru ezaugarri nagusi ditu: angeluzuzena da kapitela eta kiribil bana du bi ertzetan, zutabea ildaskaduna da eta oinarria molduraduna.

  • Kalostrape

    Patio nagusi angeluzuzen edo karratu bat inguratzen duen galeria, gehienetan monasterio, eliza edo abadia bati atxikita dagoena.

  • Kanoi ganga

    Zirkuluerdiko arku batetik sortzen dena, eta ardatzaren norabide zuzenean euskarri paraleloen gainean ibili dabilela dirudiena.

  • Kanoi laurdeneko ganga

    Kanoi gangaren laurdena adinako balioa duena, hau da, angelu zuzen baten arkua gidalerro hartuz sortzen dena.

  • Kanpai horma

    Elizetan eta kapera bakartuetan, fatxadaren segidan, gainean, ezarri ohi den horma txikia, bao batzuk dituena bertan ezkilak jartzeko.

  • Kanpandorre

    Elizetan eta antzeko eraikinetan kanpaiak dauden dorrea.

  • Kapitel

    Zutabe baten edo pilare baten gainaldea errematatzen duen elementu arkitektonikoa. Kapitelaren gainean bermatzen da arkitrabea.

  • Kapitel joniar

    den.

  • Karel

    Erortzeko arriskua dagoenetan jartzen den baranda moduko babesgarria. Bereziki zubi, terraza edo balkoi baten ertzean edo leiho baten oinean jartzen da, harriz, zurez edo burdinaz egiten da eta lurretik gerrirainoko edo bular alderainoko garaiera hartzen du.

  • Kartela

    Mentsula, ?S? formako profila du eta euskarri funtzioa.

  • Kasetoi

    Ageriko habe edo moldurak gurutzatuz sabai edo gangetan apaingarri gisa eratzen den hutsune karratu edo poligonala, gehienetan erliebez edo eskulturaz apaindua.

  • Kontrahorma

    Eraikuntzaren hormen kanpoaldean, eraikuntzari eusteko, jartzen den matxoi zuta. Batzuetan arku arbotante batek betetzen du funtzio hori. Ostiko.

  • Korintoar ordena

    Arkitektura ordena grekoetan berriena. Akanto hostoz apaindutako kapitela izatea da horren ezaugarri nagusia.

  • Koru

    Elizan, kantarientzako leku berezia. Atzealdeko galeria bat izan ohi da gehienetan, eta batzuetan aldare aldean ere egoten da.

  • Kripta

    Elizaren azpian, sarri lurpean, eraikitako kapera. Hasieran, kapera horietan ematen zitzaien lur kristauei. Egun, otoitz eta liturgiarako kapera bilakatu dira.

  • Kupula

    Ganga erdiesferiko, erdieliptiko edo esfera segmentu baten formakoa, eraikin batzuetan oinplano zirkular edo poligonal bat estaltzen duena.

  • Kuxindura

    Harlanduzko paramentua, harlanduen kanpoaldea kuxin modura landua izan denean, hau da, ertzak edo juntak barnerago utziz eta harriaren erdialdea kanpora ateraz egin denean.

  • Labe ganga

    Esfera laurdena deskribatzen duena, gehienetan absidea estaltzen duen Esfera laurdeneko ganga.

  • Linterna

    Dorre txiki baoduna, eliza, katedral eta beste hainbat eraikinetan barrura argia sartzeko kupularen gainean ageri dena. Eliza erromaniko eta gotiko gehienetan transeptuaren gainean ezarri ohi zen.

  • Lokailu

    Oro har, nerbioa. Gurutzadura gangan, katea, arku konkorduna.

  • Lonbardiar arku

    Banda zut horman irteten direnak, goren puntuan arku itsu multzo batez bateratuta daudenak; eliza erromanikoetako burualdean ezarri ohi ziren eskuarki.

  • Mainel

    Bao bat edo hutsune bat bi zati edo gehiagotan zatitzen duen elementu zuta.

  • Manposteria

    Harri landu gabeak kareorez, hondarrez eta zementuz nahastu eta igeltseroak egindako lana.

  • Markesina

    Babeslekua, gehienetan kristalezkoa edo metalezkoa, ate, harmaila edo nasa baten gainetik korritzen duena euri eta haize denean babesteko.

  • Matakan

    Gorputz irten bat da, murruen, dorreen edo ate gotortuen goiko aldean jartzen zutena. Aurreko aldea eta alboak babestuak izaten ditu.

  • Matxoi

    Zutik dagoen horma edo zera indartzeko jartzen den euskarria.

  • Medailoi

    Hormako apaingarri forma biribil edo obalatua duena, gehienetan moldura batez inguratua, eta barruko aldean irudi margotuak edo erliebeak dauzkana.

  • Mentsula

    Hormaren plano bertikaletik kanpora atereaz beste zerbaiten pisuari eusteko balio duen elementu oro. Gehienetan erlaitz, balkoi eta antzekoei eusteko erabiltzen da.

  • Metopa

    Friso doriarrean, bi trigliforen arteko espazioa. Sarri erliebez-eta apainduta ageri da.

  • Modiloi

    Harrizko, burdinazko edo zurezko elementu irtena, erlaitz bati edo arku baten abiaburuari eusteko balio izaten duena.

  • Moldura

    Ornamentuzko elementu jarraitua, nabarmena, azalera bat apaintzeko nahiz bi elementuren arteko lotura egiteko erabiltzen dena, azalera horren gainean efektu argilunak sortuz. Horren profilari bagagozkio, forma eta era askotarikoak izan daitezke.

  • Molorrika

    Hosto handi gingildunak dituen landarea, korintoar kapiteletan, baita molduretan ere, apaingarri gisa erabiltzen dena.

  • Nabe

    den.

  • Nasa

    Zerrenda luze moduko eraikuntza, trenen eta autobusen geltokietan eta portuetan egoten dena bidarien sartu-irtenak eta merkantzien karga-deskargak errazago egiteko.

  • Naza

    Itxitura artifiziala ur-lasterraren indarra geldiarazteko; aldaparoa.

  • Nerbio

    Ganga baten edo sabai lau baten barneko aldetik ipintzen den elementu irten eta jarraitua, euskarri edo apaindura funtzioa duena.

  • Nerbio ganga

    Eratzen duten arkuak, molduren bidez, kanpoaldetik proiektatzen dituena.

  • Nitxo

    Horma batean egindako zuloa bertan santuen irudiak-eta ezartzeko. Horma konka.

  • Oba

    Moldura mota batzuk apaintzeko erabiltzen diren arrautza formako edergarriak; sarri azkon eta geziekin aldizkatzen dira edergarri horiek.

  • Oinplano

    Galga jakin batean jarrita eraikin bateko zatitze horizontalaren errepresentazio grafikoa eskalan egina.

  • Oinplano angeluzuzen

    Gurutze grekoek eta latindarrek ez bezala, delako laukiaren ebakidura duen oinplanoa.

  • Oinplano basilikal

    Eliza kristaua, gurutze grekokoek eta zentralekoek ez bezala, oinplano longitudinala duena.

  • Oinplano biribil

    den.

  • Oinplano greko

    Zeharkako habearteak habearte nagusia erditik ebakitzen duela eratutakoa eta, ondorioz, luzera berdineko lau besoko gurutzea osatzen duena.

  • Oinplano karratu

    Gurutze grekoek eta latindarrek ez bezala, delako laukiaren ebakidura duen oinplanoa.

  • Oinplano latindar

    Zeharkako habearteak habearte nagusia lehen laurdenean ebakitzen duela eratutakoa; hori dela eta, haberte nagusia bi puska desberdinetan zatiturik geratzen da.

  • Oinplano poligonal

    Poligono formako oinplanoa duen eraikina.

  • Oinplano zirkular

    Galga jakin batean jarrita eraikin bateko zatitze horizontalaren errepresentazio grafikoak zirkulu-forma duena, biribila.

  • Oinplanoa

    Elizetan, aldare nagusiaren atzeko zati biribil antzekoa.

  • Ojiba arku

    Bi zirkunferentzi arkuz osatuta dagoena, zeinek elkarren artean ebakitzean arku zorrotz bat eratzen duten.

  • Ojiba ganga

    Diagonalean gurutzatzen diren arkuz eratuta dagoena. Nerbio ere esaten zaie arku horiei. Denek giltzarri bat bera dute. Tarteko espazioa plementeria eutsi batekin estalita ageri da. Nerbioak ugaritu daitezke, eta horiek, batzuk, eusteko izango dira, hala nola gurutzadura arkuak eta diagonalak, eta beste batzuk, eutsitakoak izango dira, esate baterako tertzeleteak eta konkordunak. Gurutze ganga.

  • Okulu

    Leiho txiki zirkulu formakoa.

  • Ostiko

    Eraikuntzaren hormen kanpoaldean, eraikuntzari eusteko, jartzen den matxoi zuta. Batzuetan arku arbotante batek betetzen du funtzio hori. Kontrahorma.

  • Petxina

    Kupula baten eraztunak eta azpian euskarritzat dituen arkuek eratzen dituzten lau triangelu esferikoetako bakoitza.

  • Pezo

    Lastoarekin eta belar onduarekin buztin lurra nahasi, adreilu forma eman, labean egosi eta eguzkitan lehortu eta gero hormak eta baserri eraikuntzak egiteko erabiltzen dena.

  • Pilare

    Euskarri zut estrukturala; zutabea zilindrikoa izaten da, pilarea, aldiz (ia beti), lauki formakoa, eta ez du ordena klasiko baten proportziorik gorde beharrik.

  • Pilastra

    Horma bati atxikita dagoen pilarea.

  • Pinakulu

    Dorre batzuetan obrari gaina emateko jartzen den elementu punta zorrotza.

    Kontrahorma, arbotante edo horma baten akabera gisa jarri ohi den piramide formako elementua, askotan landare irudiekin apaintzen dena.

  • Platabanda

    Hormatik irteten den moldura zapal-leuna.

  • Plinto

    Zutabe baten harroinaren beheko elementua non hura bermatzen den. Sotabasa.

  • Polikromatu

    Kolore mota askorekin margotuta dagoenaz esan ohi da.

  • Poliptiko

    Hiru oholtxo giltzatuz baino gehiagoz osaturiko ederlana; erdiko oholtxoaren gainean tolesta daitezke gainerakoak.

  • Presbiterio

    Habearte nagusiaren hondoan, aldare nagusiaren inguruan, apaizentzat eta hauei elizkizunean laguntzen dietenentzat ohi den gune hesitua.

  • Pulpitu

    Sermolariak sermoia egiteko mintzaleku garaia.

  • Saietera

    Leiho luze samarra eta meharra, gotorlekuetan-eta defentsarako erabiltzen zena.

  • Sareta

    Zurezko zerrendatxoz egiten den sare gisakoa, leihoetan-eta ipintzen dena.

  • Sotabasa

    Zutabe baten harroinaren beheko elementua non hura bermatzen den. Plinto.

  • Taulamendu

    Eraikin baten edo ordena arkitektoniko baten goiko aldea, arkitrabe, friso eta erlaitzez osatua egoten dena.

  • Teila_arabiar

    Kono enbor formako teila ahurra, 30-50 zentimetro arteko luzera duena.

  • Teilatu hegal

    Balkoi, ate edo leiho gainean egin ohi den teilatu hegala, euri denean babesteko.

  • Tertzelete

    Izar gangaren nerbioa, kapitelaren abakotik hasi eta kateak daudeneraino luzatzen dena.

  • Tinpano

    Ateburuaren eta frontoiko bi erlaitzen arteko hiruki formako gune soila edo irudiz hornitua.

  • Toskanar ordena

    Doriar ordenan oinarritutako erromatar arkitektura ordena. Hasieran zutabe mota bat izan bazen ere, denboraren poderioz ordena berezi bilakatu zen.

  • Trasdos

    Arku edo ganga baten kanpoaldeko azalera konbexua. Zutabe baten atzean segidan dagoen pilastra. Estrados.

  • Trazeria

    Zirkuluerdiko arku gotikoaren barrualdea betetzen duen harrizko edergarri irudi geometrikoz osatua.

  • Tribuna

    Elizako habearte albokoetan, goialdean, alderik alde dauden galeriak. Horietan ezartzen dira, sarri, organoaren kaxak, eta biltzen da, elizkizunetan, koruan parte hartzen ez duen eliztar asko.

  • Triforio

    Horman irekitako galeria, alboko habearteen arkuen gainean. Habeartea bera baino estuagoa izaten da eta gehienetan leiho triforoak izaten ditu, elementu edergarritzat. Gotikoan batez ere.

  • Triglifo

    Friso doriarraren elementu apaingarria. Metopen artean ezartzen den irtengune angeluzuzena da, ildoak eta hiru moldura bertikal dituena.

  • Triptiko

    Hiru orriz edo zatiz osaturiko ohol gaineko margolana.

  • Tronpa

    Horma batetik kanporantz proiektatzen den ganga konikoerdi txikia, hormatik kanpo dauden eraikinei eusteko balio duena.

  • Tudor estiloko arku

    Lau zirkunferentzi arku binaka berdinek eratzen dute: alboetako biek erdigunea inposten lerroan daukate, erdiko biek, aldiz, lerroaz behetik, hau da, alboetako arkuen erradio zeharkakoen luzakinean. Erradioek, gurutzatzean, angelu bat eratu eta arku konopial zapal bat sortzen dute.

  • Txapitula

    Teilatu bateko isurialdean kanpoaldera dagoen leiho zuta, ganbara barrua argitzeko egina.

  • Txaranbeldu

    Paramentu bateko aldea bestea baino irekiago daukana.

  • Zarpeatu

    Horma masaz estali eta berdindu.

  • Zinborio

    Gorputz zilindro formakoa, kupulari eusten diona.

    Eliza argitzeko gurutzaduraren gainean jasotzen den dorrea edo gorputz kanpoaldera irtenda dagoena. Gehienetan oin karratua du edo oktogono formakoa; barrualdetik kupula izan ohi da eta kanpoaldetik dorre.

  • Zinbria

    den.

  • Zirkuluerdiko_arku

    Zirkunferentziaerdiko trazatua daukana, beraz, gezia argiaren luzera berekoa daukana.

  • Zutabe

    Eraikin baten euskarri zuta, gehienetan zilindro eitekoa, oinarri baten gainean ezarri eta kapitel batek burutua.

  • Zutabe salomoniko

    Zutabe zeinaren fusteak ardatz zut beraren inguruan hainbat espira elkarren gainka deskribatzen dituen.

  • Zutoin

    Harrizko oinarria, beste elementu baten oinarritzat erabiltzen dena.

  • ganga_esferiko

    Horma zirkular batek eusten diona eta esferaerdia deskribatzen duena.

  • leihoburu

    Leihoaren goiko aldean, janben gainean bermatuta ezartzen den osagai horizontala.

  • pinoi

    Eraikinek gorengo aldean teilatuaren azpian, eduki ohi duten triangelu formako egitura.

  • zertxa

    Eraiki bitartean, arku edo egitura bati eusteko jarri ohi den armazoia.

  • zokalo

    Eraikuntza bateko azpiko zerrenda trinkoa, zeinaren funtzioa oinarriei maila berean eustea eta horiek marruskaduretatik babestea den.