Perpaus bakuna eta perpaus elkartua
Perpaus bakunak eta elkartuak
Perpaus bakunak aditz bakar bat dute, eta, horrenbestez, predikatu bakar bat: María tiene muchos amigos.
- Perpaus batzuen predikatuen nukleoa infinitibo-, gerundio- edo partizipio-perifrasia da; horiek ere bakunak dira, eta aditz-nukleo konplexua daukate (12. gaia ikusi).
- Perpaus elkartuek forma pertsonaleko aditz bat baino gehiago (eta, horrenbestez, predikatu bat baino gehiago) dituzte.
Cuando llegue Juan, llámame por teléfono.
Proposizioak
Perpaus elkartuan beste talde berdin batzuekin konbinatzen den perpaus-egitura (subjektua eta predikatua) duten hitz-taldeak dira proposizioak.
Perpaus elkartu batean agertzen den adizki bakoitzak subjektua eta osagarriak ditu, baina ez da berezko perpausa, antolaketa, intonazio eta esanahi askeak ez baititu (beste perpaus bati loturik dago eta horren zentzua eta intonazioa dauzka).Konposizioaren prozedurak
Hizkuntza baten gramatikan perpaus elkartuak sortzeko bi prozedura daude:
- Lehenengo prozedura bi perpaus edo gehiago elkartzean datza, goiko mailako perpaus unitatea (perpaus elkartua edo perpaus-taldea) osatzeko. Prozedura horretan, proposizio biek koordinazio edo berdintasun eta askatasun baldintza berberak dituzte (bata bestearen subjektuaren edo predikatuaren zati ez baita).
Prozedura horretan, proposizio biek koordinazio edo berdintasun eta askatasun baldintza berberak dituzte (bata bestearen subjektuaren edo predikatuaren zati ez baita).
- Bigarren prozeduran, proposizio bat beste perpaus baten sintagma osagarritzat hartzen da, perpaus konplexua deituko dena.
Prozedura horretan, proposizioen arteko harremana menpekotasunekoa da.
Koordinazioko harremana
Haien arteko erlazionatutako proposizio aske bik osatutako taldea perpaus-taldea da.
Haien arteko harreman sintaktikoa koordinaziozkoa da (22. gaia ikusi).
Ayer salí con Juan, pero hoy saldré solo perpaus konplexuaren eratzaileak bi perpaus osoak eta independenteak dira; haien arteko harremana kontrastekoa da, pero juntagailuak adierazita.
Mendekotasun-harremana
Proposizio batek beste proposizio baten sintagmak bezala funtzionatzetik sortutako egiturak perpaus konplexuak dira.
Perpaus elkartu baten proposizio eratzaileak mendekoak deitzen dira (23.tik 27 .rainoko gaiak ikusi).
Mendeko motak
| Funtzioa | Forma | |
|---|---|---|
| Mendeko proposizioa | PrepS.: Lo hago con calma.AdbS.: Lo hago así. | |
| Subjektua | Mendeko sustantiboa:Me molesta que desconfíes de mí. | IS (edo izenordaina): Me molesta tu desconfianza. |
| Izen osagarria | Mendeko sustantiboa:Todo lo hacía con la seguridad de que iba a triunfar. | PrepS.: Todo lo hacía con la seguridad del triunfador. |
| Adjektiboaren osagarria | Mendeko adjektiboa: Me llevo la camisa que tiene rayas. | SPrep.: No estaba muy seguro de sus propias fuerzas. |
| Aditzaren osagarri argumentala | Mendeko sustantiboa: Estaba convencido de que aprobaría. | IS, PrepS (edo izenordaina):Deseo su mejoría. |
| Aditzaren osagarri zirkunstantziala | Mendeko adberbiala:Lo hago como me han enseñado. | PrepS.: Lo hago con calma.AdbS.: Lo hago así. |
| Perpausaren osagarria | Mendeko adberbiala:Lo hago como me han enseñado. | PrepS.: A pesar de su esfuerzo, no lo consigue. |
Aditzaren forma ez pertsonalak perpaus elkartuetan
Forma pertsonaleko aditz bat eta infinitibo, gerundio edo partizipio bat dituzten perpausak ere elkartuak dira, bi baldintza bete eginez gero:
1. Forma ez pertsonalak forma pertsonaleko aditzarekin aditz-perifrasia ez osatzea.
2. Forma pertsonaleko edozein aditzak onar ditzakeen osagarri berberak onartzea (16. gaia ikusi ) (17. gaia ikusi): Antes de salir de viaje, revise cuidadosamente su vehículo.
Proposizioak identifikatzea
Proposizio bakoitza bereizteko eta mugatzeko, aditzak eta horien osagarriak bereizi behar dira (proposizio bat bestearen osagarria izan daitekeela kontuan hartuz).
Perpausa Þ Los objetos que más valor tenían estaban muy vigilados.
1 Proposizioa Þ Los objetos estaban muy vigilados.
2 Proposizioa Þ Que más valor tenían.
Proposizioen askatasuna
· Funtzio komunikatiboaren ikuspuntutik, proposizio bakoitzak zenbait eginbehar bete ahal ditu (2. gaia ikusi). Bi proposizio informatibo egon daitezke, baita informatibo bat eta konatibo bat ere (Me gusta tu regalo, pero llévatelo); edo baiezko bat eta galderazko bat (Estaban muy contentos, pero ¿volverían a encontrarse?).
· Ikuspuntu sintaktikotik, proposizio koordinatu bat ez da inoiz bestearen eratzailea.
Perpaus-taldea perpaus elkartu baten eratzailea bezala
Koordinatutako proposizio bi edo gehiagok osatutako perpaus-talde batek perpaus elkartu baten eratzailea izan daiteke. Kontuan hartu behar da perpaus-talde bakoitza osatzen duten proposizioek talde osoak duen funtzio bera dutela.