Araua eta erabilera: ortografia eta semantika
Ortografia
- c eta cc dituzten hitzak
| cc | c |
|---|---|
| -cción idazten da, ccrekin, familia berean ct duten hitzak daudenean: corrección, correcto. | -ción idazten da, c bakarrarekin, familia berean t edo d duten hitzak daudenean: sujeción, sujeto. |
- Zenbakizko adjektibo kardinalak:
Zenbakizko adjektiboek hurrengo ortografia dute:
- 0tik 30era hitz bakarrarekin idazten dira: dieciséis.
- 31tik 99ra yk lotutako bi hitzekin idazten dira, hamarrekoak izan ezik: treinta y cuatro.
- 100etik aurrera, bi hitz edo gehiagorekin idazten dira, ehunekoak eta milakoak izan ezik: ciento veintidós.
| Por qué | Porque | Porqué |
|---|---|---|
| Galderak sartzen ditu. ¿Por qué no vienes? | Erantzunak sartzen ditu. Porque no quiero. | 'Arrazoia' azaltzen du. Di el porqué de tu rechazo. |
- «Conque», «con que», «con que»:
- Conque hitzak 'tanto', 'así que' esan nahi du: No has acabado, conque no vienes.
- Con que hitzak 'con (el, la) cual' o 'con (los las) cuales' esan nahi du: Es el libro con que estudié.
- Con qué hitzak zerbaitetarako erabiltzen den bide edo tresnari buruz galdetzeko balio du: ¿Con qué lo has hecho?
- Hitz bakarrean edo bitan idatz daitezkeen esamoldeak:
Badaude hitz bakarrean edo bitan idatz daitezkeen esamoldeak. Hauek dira maizen erabiltzen direnetako batzuk:
- «Sino» eta «si no»:
Sino Si no Kontrajartzea adierazten du. No es rojo, sino azul. Baldintza adierazten du. No lo quiero si no es azul. - «Hay», «ahí» y «ay» («dago», «hor» eta «ai»):
- Hay hitza haber aditzaren indikatiboko orainaldiaren singularreko hirugarren pertsona da: Aquí hay un libro.
- Ahí hitza lekua adierazten duen aditzondo bat da: Ponte ahí.
- Ay hitza mina, ustekabea...adierazten duen interjekzioa da. ¡Ay! Me has pegado.
- Aditz-pilaketak:
- Pertsona-izenordain atonoa adizkiaren aurretik doanean, izenordaina eta aditza bereizita idazten dira: Se las daré - Te lo advertí.
- Pertsona-izenordain atonoa adizkiaren atzetik doanean, horren ondoan idazten da, hitz bakar batean. Kasu horretan, sortzen den hitz berriak azentuaziorako arau nagusiei jarraituko die: Acabose, dele, tráemelo, dígaselo.
Semantika
- Paronimoak:
Antzera ahoskatzen diren hitzak paronimoak dira. Actitud aptitud; hierro yerro; prejuicio perjuicio; vocal bucal.
- «Sendos, sendas»:
Sendos hitza zenbakizko adjektibo banatzaile bat da eta 'uno cada uno' esan nahi du (bi edo gehiagori buruz ari garenean): Los tres hombres llevaban sendos paraguas.
Askotan sendos eta ambos nahasten dira eta bata bestearen lekuan erabiltzen da.*El hombre llevaba sendos paraguas. - Cuyo:
Cuyo (cuya, cuyos, cuyas) hitza beti balio posesiboa duen erlatibozko izenordaina da: Es el chico a cuyo padre conociste ayer.
Okerra da, beraz, cuyo balio posesiborik gabe erabiltzea: *Compró un jersey, cuyo botón estaba roto. - Homonimoak:
- También hitzak baieztapena adierazten du: Yo también iré.
- Tan bien esamoldeak goraipamena adierazten du: ¡Canta tan bien!
- Tan poco esamoldeak kopurua adierazten du: Habla tan poco como tú.
- Tampoco hitzak ezeztapena adierazten du: Yo tampoco iré.
- Deber eta deber de:
Deber + infinitiboa perifrasiak beharra adierazten du: Debo irme.
Deber de + infinitiboa perifrasiak posibilitatea adierazten du: Debe de ser tarde.
Arrunkeriak
Zenbait arrunkeria kontsonanteen ordena aldatzean sortzen dira: enquencle enclenque hitzaren ordez; Grabiel Gabriel hitzaren ordez.
Ultrazuzenketa
Batzuetan, hiztunek hitzak aldatzen dituzte, uste baitute okerrak direla, baina oker daude. Adibidez, *bacalado esaten da zuzena den bacalao hitzaren ordez.
«Ambos»,«ambas»
Izaki edo objektu zehatz eta ezagunei buruz hitz egitean, ambos (ambas) hitzak biei egiten die erreferentzia: Tengo un perro y un gato; ambos son cachorros.
